 |
|
|
 |
Welkom bij Vuurmeesters |
|
Onderstaand artikel is verschenen in De Seizoener, schooltijdschrift voor vrije scholen. Winter 2006. Geschreven door Esther de Raat. Een warme ontmoetingsplek in huis De mens heeft een lange relatie met het oerelement vuur. Vuur verwarmt, ontspant en brengt mensen bij elkaar. En de echte warmte die daarbij ontstaat behoort tot de eerste levensbehoeften, weten Esther de Raat en Roland Voppel. Samen vormen ze het ambachtelijke bedrijf Vuurmeesters. Al meer dan 15 jaar ontwerpen en bouwen ze houtgestookte leemkachels. Ze vertellen over hun passie. Tijdens de verbouwing van ons monumentale pand stond de wens naar een echte warme warmtebron voorop. Er brandden toen drie oude gaskachels. Ze zorgden voor veel warme lucht, maar die hing helemaal bovenin de hoge kamers. Beneden was en bleef het klam en kil. Ook de voortdurende luchtbeweging en de hinderlijke stofschroei waren voor ons redenen om op zoek te gaan naar een meer ‘menselijke’ verwarming. Via een Belgische leembouwer, een kachelworkshop bij ‘de 12 Ambachten’ in Boxtel en een inspirerend bezoek aan een Finse kachelbouwer, kwamen we op het spoor van een stenen kachel. Al duizenden jaren geleden ontdekten onze voorouders dat stenen warmte kunnen vasthouden. Grote keien rondom een kampvuur waren de volgende dag nog steeds lekker warm. Leem Met dat idee in ons hoofd en de opgedane werkervaring begonnen we in onze woonkamer aan een innovatief project. Van oudsher worden stenen kachels bekleed met baksteen, keramiek of speksteen. Maar onze visie is dat er het beste gewerkt kan worden met plaatselijke, natuurlijke grondstoffen. Dit leidde ons naar de ontdekking van leem en leemstenen als bouwmateriaal voor de kachel. Leem is duurzaam, milieuvriendelijk, prettig om mee te werken en het ‘leeft’. Het ademt. Door de samenvoeging van eeuwenoude kennis en de toepassing van leem ontstond zo de eerste Vuurmeesterskachel. Na dit geslaagde experiment gingen we steeds vaker kachels bouwen bij anderen. We zijn gestart als klussenbedrijf maar hadden na zeven jaar zoveel ervaring met vuur en stenen opgedaan, dat we onszelf meesters van het vuur durfden te noemen en onze bedrijfsnaam omdoopten tot Vuurmeesters. Zachte stralingswarmte Onze kachels werken op basis van het tegenstroomprincipe: de hete gassen van het houtvuur worden via kanalen door de kachel geleid. Die kanalen lopen van boven naar beneden. Tijdens de daling geven de gassen hun warmte af aan zware leemstenen voordat ze door de schoorsteen naar buiten gaan. De kachel wordt na het stoken uren lang omhult door zachte stralingswarmte. Stralingswarmte is moeilijk te omschrijven, maar het lijkt nog het meest op zonnestralen in de lente. Je moet dit soort warmte vooral voelen. Met je huid. De huid van je gezicht is met name heel gevoelig voor stralingswarmte. Het is inmiddels bewezen dat stralingswarmte ontspannend werkt. Kalmerend en rustgevend. “Het geeft troost”, vertellen mensen ons. Door de hoge temperatuur in de stookkamer – daar worden temperaturen van zeker 1000°C bereikt – is de verbranding volledig en het hout wordt helemaal ontleed. De grote steenmassa van de kachel zorgt voor een hoge warmteopslagcapaciteit. Daardoor is één tot twee uur stoken voldoende voor een etmaal warmte. Warmemeubels Door de toepassing van leem en leemstenen zijn vrijwel alle kachelvormen mogelijk. Kachels met rechte lijnen die in een strak interieur passen maar ook modellen met afgeronde en organische vormen. Hoe dan ook: ieder model is uniek. In al die jaren hebben we nog nooit eenzelfde leemkachel gebouwd. De leemkachel wordt samen met de klant ontworpen. Iedereen heeft immers eigen ideeën en gedachten over warmte en hoe die het best in je leven past. Een boswachter die regelmatig koud en nat ‘s avonds thuiskomt had een ruime, verwarmde zitbank en achterwand als wens. Een architect die nog volop bezig was met de renovatie van zijn huis voelde voor het idee de kachel ook als trap te gebruiken. De treden – lekker warm - dienen tevens als hoge zitplaats. En de moeder die graag zelf brood bakt, maakte in haar kachelontwerp ruimte voor een bakoven. Op die manier worden onze kachels meer en meer warmemeubels. Als het ontwerp door ons en de klant is goedgekeurd, begint het ambachtelijke kachelbouwwerk. Laag voor laag worden de op maat gezaagde vuurvaste stenen en leemstenen gemetseld. Is de gewenste hoogte bereikt dan krijgen stookdeur, asladeur en veegluikjes hun plek. Het afstuken met leemmortel is een van de laatste bezigheden. Voor grote leemkachels duurt de kachelbouw vaak ruim een week. Kleinere modellen en fornuizen zijn sneller klaar. Als na een week de kachelbouw is afgerond en ook het schoorsteenkanaal geïnstalleerd is, volgt het gezamenlijke instoken. Het voor de eerste keer aanmaken van een vuur in een nieuwe kachel is altijd een feestelijk moment. Het is een soort inwijding. De rookgassen vinden voor het eerst hun weg door de kachel en alles is nog zo nieuw. Kinderen vinden het vaak spannend. Zij maken in deze maatschappij zelden vuur van dichtbij mee. “ Dit is wel een heel grote lucifer”, zei een meisje tijdens het eerste vuur. Vaak is er tijdens de eerste keer stoken iets lekkers te eten en te drinken en verzamelt de hele familie zich rond het nieuwe vuur. Na het instoken volgt de periode van droogstoken waarin het vocht uit de kachel verdwijnt. Pas hierna kan er volop worden gestookt. Geknisper en geknetter In ons eigen huis – en we horen dezelfde verhalen van onze klanten – wordt de kachel een ontmoetingsplek voor de leden van het gezin. Er ontstaat door de kachel als het ware een nieuw centrum, een warm hart in het huis. Een kachel is de zon in huis. Een groot laaiend vuur heeft een haast magische aantrekkingskracht, het brengt mensen bij elkaar en verbindt ze. Iedereen wil zien hoe de houtblokken langzaam verteren en uiteenvallen. En iedereen wil luisteren naar het geknisper en geknetter van het vuur. Maar vooral het voelen van de warme stralen van de vlammen op je huid is, keer op keer, een belevenis. Daar kan wat ons betreft geen televisiebeeldscherm tegenop. Niet alleen mensen worden gefascineerd en aangetrokken door vuur. Ook huisdieren ervaren het zo. Poezen en honden zitten en liggen altijd zo dicht mogelijk bij de leemkachel. Koken op een leemfornuis Eerst ontdekten we de kachel en op soortgelijke manier kwamen we op het idee van het leemfornuis. In onze keuken staat zo’n lemen fornuis waar dagelijks op gekookt wordt. Na een minuut of tien brandt er een vuur met constante temperatuur waarop snel en eenvoudig een lekkere maaltijd bereid wordt. Koken op een houtvuur lijkt helemaal uit de tijd. ‘Ouderwets’ noemen veel mensen het. Maar het is door de schaarste van fossiele brandstoffen actueler dan ooit. Ook merken we dat het individuele streven naar kwaliteit en gezelligheid een rol speelt. Ons fornuis heeft, naar Fins voorbeeld, een waterreservoir van 15 liter. Koud water in het reservoir wordt door de vlammen verwarmd. Via een kraantje kan het hete water afgetapt worden. Zo is er na het koken altijd heet water om af te wassen of te dweilen. Door de grote steenmassa verwarmt het leemfornuis de keuken tot de volgende dag. Het is vanzelfsprekend dat op deze manier energiekosten bespaard worden. Hout als brandstof Houtstoken staat tegenwoordig in een slecht daglicht. Mensen denken dat het vervuilend en onverstandig is. Maar hout is de oudste en meest milieuvriendelijke brandstof op aarde! Het is immers de enige werkelijk oneindige brandstof. Veel hout komt uit productiebossen waar nieuwe aanplant de gekapte bomen vervangt. Daarnaast is er volop afvalhout beschikbaar. Wij stoken al jaren met afvalhout, zowel in de kachels als in het leemfornuis. Er ligt op industrieterreinen en in bouwcontainers grote hoeveelheden schoon en droog afvalhout. Hout sprokkelen voor je eigen kachel is een bevredigende hobby! Al moeten wij eerlijkheidshalve ook toegeven ieder jaar opnieuw blij te zijn als de lente komt en we niet langer met zware houtkratten hoeven te slepen. Cirkel rond Een nieuwe ontwikkeling in ons personeelsloze bedrijf is de begeleiding van doe-het-zelvers bij het bouwen van hun eigen kachel. Je eigen kachel bouwen lijkt de hartenwens van velen te zijn! Dit is een goede manier om onze kennis en ervaring door te geven. De cirkel is dan weer rond. Wij zijn tenslotte op dezelfde manier begonnen. Vuurmeesters levert sinds kort een compleet pakket dat de klant in staat stelt om met begeleiding binnen twee of drie dagen een massieve stenen kachel op te bouwen. Deze kachelbouw ervaring kan ook opgedaan worden in de vorm van een workshop. Geïnteresseerden kunnen ook meerdere workshops volgen en dan later hun eigen kachel bouwen |